Τα τοπωνύμια της Τζούρτζιας

Τα τοπωνύμια της Τζούρτζιας

Τα τοπωνύμια της Τζούρτζιας

Τα τοπωνύμια της Τζούρτζιας, όπως άλλωστε και κάθε περιοχής, είναι ειδικά ονόματα που έδιναν οι κάτοικοι σε κάθε κομμάτι της πατρικής του γης.
Οι ονομασίες αυτές δεν δόθηκαν τυχαία. Κάθε όνομα συνδέεται στενά με τον τόπο και συνήθως περιγράφει τη μορφή του εδάφους, τη φύση του, τη βλάστηση ή την ιστορία του, τα έθιμα και τις παραδόσεις. Γι’ αυτό και η έρευνα και μελέτη των τοπωνυμιών είναι πάρα πολύ σπουδαία. Αποτελούν έναν πολύτιμο εθνικό θησαυρό. Και τούτο γιατί προέρχονται απ’ όλες τις εποχές της ιστορίας του τόπου μας, απ’ τα πανάρχαια χρόνια μέχρι σήμερα. Δείχνουν όπως είπαμε όχι μόνο τα γνωρίσματα του εδάφους, αλλά και τη χρησιμοποίηση του τόπου, τις ιστορικές περιπέτειές του τις σχέσεις και τις δραστηριότητες των κατοίκων που έζησαν εκεί, τους ξένους αποίκους ή επιδρομείς ή περαστικούς και γενικά φωτίζουν πολλά θέματα της ιστορίας του τόπου μας και του Έθνους μας. Γι αυτό άλλωστε και ο κλάδος της γλωσσολογίας που ασχολείται με αυτά (Ονοματολογία) συνεργάζεται και με άλλες συγγενικές επιστήμες (Ιστορία, Αρχαιολογία, Εθνολογία, Γεωλογία, Γεωγραφία, Λαογραφία). Συγκεκριμένα αυτός που ασχολείται με την Ονοματoλογία θα πρέπει να έχει γλωσσολογική κατάρτιση, να γνωρίζει τους γλωσσολογικούς νόμους, τις φωνητικές μεταλλαγές, τα διαλεκτολογικά γνωρίσματα. Ονοματολογία λέγεται η επιστήμη που έχει ως αντικείμενό της την μελέτη των Κύριων Ονομάτων. Η επιστήμη αυτή κατά καιρούς θεωρήθηκε ότι περιορίζεται στη μελέτη ονομάτων προσώπων. Έχει όμως ως απώτερο στόχο όχι μόνο τη μελέτη ανθρωπονυμίων, αλλά και τοπωνυμίων, ζωωνυμίων, κ.ά. . Όπως άλλωστε ορίζει ο C. Camproux, η ονοματολογία με την ευρεία έννοια του όρου είναι η επιστήμη του κυρίου ονόματος, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για όνομα αεροπλάνου, ρομπότ, καταστήματος, όνομα τόπου ή προσώπου.
Τα τοπωνύμια είναι επιγραφές καρφωμένες στο έδαφος, που μας στέλνουν μηνύματα. Κάποια από τα τοπωνύμια του χωριού μας είναι :

  • Αγιος Θανάσης – Θέση στο ανατολικό άκρο του χωριού, απο όπου σήμερα διέρχεται η αμαξιτή οδός που οδηγεί απο την πλατεία στον επάνω μαχαλά και στη συνέχεια μέσω Ομ στο Γαρδίκι. Η ονομασία προέρχεται απο την ύπαρξη στη θέση ιερού ναού του Αγ. Αθανασίου, ο οποίος σήμερα δν υπάρχει.
  • Αλέκος – Σημείο της ροής του Αχελώου (Ασπρου), 500 περίπου μέτρα πριν τη Σμίξη, όπου σχηματίζεται στην κοίτη του ποταμού κοίλωμα αρκετού βάθους και το νερό δίνουν την όψη μικρής λίμνης. Αυτού του είδους το το κοίλωμα στα ποτάμια, ονομάζεται απο τους ντόπιους «αβυρός».
  • Ανάβρες – Το σημείο του Ασπροπόταμου λίγο πριν την γέφυρα «Αλεξίου» όπου το πλάτεμμα της κοίτης δίνει τη εντύπωση πολλών σημείων φυσικής εξόδου ύδατος (ανάβρα).
  • Γκιτισόρου – Πηγή στον Κάτω Μαχαλά του χωριού που σήμερα τροφοδοτείται απο το υδραγωγείο. Η ονομασία σημαίνει στη βλάχικη γλώσσα «προς τον ήλιο, προσήλιο» λόγω της θέσης που ήταν εκτεθειμένη στον ήλιο όλη σχεδόν την διάρκεια της ημέρας.
  • Δοκίμι – Ισόπεδη επιφάνεια (οροπέδιο) στην περιοχή του βοσκότοπου Ρέντα. Η ονομασία προέρχεται απο δύο ογκόλιθους που υπήρχαν στην περιοχή και χρησιμοποιούνταν για την δοκιμή της ανθρώπινης δύναμης με την ανασήκωσή τους.
  • Ζαφείρα – Πηγή στη θέση επάνω απο την πλατεία, στο μονοπάτι προς την πηγή της Μπρούμπας. Η πηγή σήμερα δεν υπάρχει.
  • Ζγκόου – Το απόκρημνο νότιο αντέρεισμα του στενού που οδηγεί από τον Αγιο Γεώργιο στο Λάκωμα.
  • Κανίκια – Ισόπεδη ελεύθερη εδαφική επιφάνεια, στην είσοδο του χωριού, επάνω απο το ποτάμι και δίπλα στο κοιμητήριο. Εκτός περιστασιακών χρήσεων, η κύρια βασική χρήση ήταν ανέκαθεν ως γήπεδο ποδοσφαίρου.
  • Κάπ Γκράς – Η «φαλακρή» κορυφή του όρους πάνω απο την Πατίντζα (βλ.λ.). Η ονομασία σημαίνει στη βλάχικη γλώσσα «μεγάλο κεφάλι» και προήλθε απο την μορφή της εν λόγω κορυφής.
  • Καπρέτσια – Θέση μετά το στενό του Αγ. Γεωργίου, δυτικά του χωριού, στο μονοπάτι προς το λάκωμα και τα μαντριά. Η ονομασία προήλθε απο την χρήση της περιοχής ως μαντριά για τα κατσίκια («κάπρα» στη βλάχικη γλώσσα σημαίνει κατσίκα).
  • Καπριόρου – Θέση δυτικά της Αγ. Μαρίνας όπου υπήρχε πηγή, η οποία σήμερα δεν υπάρχει, μετά την διάνοιξη της αμαξιτής οδού που οδηγεί απο την Αγ. Μαρίνα στους Αγ. Αποστόλους. Η ονομασία προέρχεται απο την βλάχικη λέξη που σημαίνει κατσίκα (κάπρι).
  • Καταβόθρα – Κοίλωμα του πετρώδους εδάφους στην περιοχή του βοσκοτόπου της Ρέντας, προερχόμενο απο καρστικό φαινόμενο των πετρωμάτων. Η ονομασία οφείλεται στο σχήμα του καρστικού φαινομένου.
  • Καταραχιάς – Η κορυφή της Πίνδου με υψόμετρο 2.380 μ. στην κορυφογραμμή δυτικά του χωριού που χωρίζει την Θεσσαλία απο την Ηπειρο.
  • Κουρούνα – Το άδενδρο πετρώδες και απόκρημνο όρος που ανυψώνεται απέναντι και βόρεια του χωριού.
  • Κριθάρια – Αυχένας στην κορυφογραμμή της Πίνδου απο όπου γίνεται η διάβαση των πεζών απο τον Ασπροπόταμο προς τα βλαχοχώρια της Ηπείρου Ματσούκι, Καλαρρύτες και Συρράκο.
  • Λάκωμα – Ημιορεινή θέση δυτικά του χωριού, με μορφή μικρού οροπεδίου, απο όπου διέρχεται το μονοπάτι προς τα μαντριά. Δείχνει γεωλογικά να προέρχεται απο κατολίσθηση εξ ού και η ονομασία.
  • Λέορδα – Η συνέχεια προς δυσμάς κορυφογραμμή της Κουρούνας.
  • Λούνη – Φυσική πηγή ύδρευσης ευρισκόμενη στο επάνω άκρο του χωριού. Η πηγή υπάρχει και λειτουργεί έως σήμερα αλλά τροφοδοτούμενη με νερό του υδραγωγείου.
  • Μπάντη – Περιοχή επάνω απο το εξωκκλήσι των Αγ. Αποστόλων, με ομώνυμη πηγή.
  • Μπουτόκο – Θέση δυτικά του χωριού, όπου συναντώνται τα δύο ρεύματα (Χασανίου και Αγ. Αποστόλων) και αποτελούν τον Τζουρτζιώτικο ποταμό που χύνεται στον Ασπροπόταμο στη θέση Σμίξη.
  • Μπρούμπα – Πηγή ύδρευσης του χωριού επάνω και νοτιοανατολικά απο την πλατεία. οσο η πηγή ήταν φυσική, είχε σημαντική παροχή και καλό κρύο νερό, αλλά με την μεγάλη οικοδόμηση το νερό μολύνθηκε και σήμερα υπάρχει στην ίδια θέση η πηγή αλλά τροφοδοτείται με νερό απο το υδραγωγείο.
  • Ομ – Η κορυφή του ανατολικά από το χωριό νότιου αντερείσματος της «Σμίξης». Η λέξη σημαίνει «άνθρωπος» στην βλάχικη γλώσσα και η ονομασία προέρχεται από βράχο που υπήρχε στην κορυφή αυτή, του οποίου το σχήμα προσομοίαζε με άνθρωπο. Η κορυφή αυτή δεν υπάρχει πλέον μετά την διάνοιξη της αμαξιτής οδού Τζούρτζιας-Γαρδικίου.
  • Παλέντζι – Η κορυφή του όρους που βρίσκεται νότια και επάνω απο το χωριό.
  • Παλιοσυγκέντρου – Θέση μέσα στο ελατοδάσος που εκτείνεται βόρεια απο το εξωκκλήσι των Αγ. Αποστόλων και πρίν το Λάκωμα. Η ονομασία σημαίνει στη βλάχικη γλώσσα «παλαιός Αγιος Πέτρος» προφανώς λόγω της ύπαρξης στη θέση αυτή σε παλαιότερη εποχή εκκλησίας Αγίου Πέτρου.
  • Πατίντζα – Η ελατόφυτος πλαγιά του όρους που υψώνεται πάνω απο τον Ασπροπόταμο, απέναντι απο την Σμίξη, στο ανατολικό άνοιγμα της κοιλάδας του Τζουρτζιώτικου ποταμού.
  • Πέντε Πύργοι – Η νότια συνέχεια της κορυφαγραμμης της Πίνδου μετά τον Καταραχιά. Η ονομασία προέρχεται απο την μορφή της κορυφογραμμής στην εν λόγω θέση που παρουσιάζει πέντε διαδοχικές κορυφές.
  • Πλάκα – Ενας απο τους τέσσερεις θερινούς βοσκοτόπους (μαντριά) για την βοσκή των προβάτων του χωριού. Βρίσκεται ανατολικά του Στουρναρίου και στο χαμηλότερο υψόμετρο απο τα άλλα τρία μαντριά.
  • Ρέντα – Ενας απο τους τέσσερεις θερινούς βοσκοτόπους (μαντριά) για την βοσκή των προβάτων του χωριού. Βρίσκεται νότια της Σαλατούρας και φτάνει μέχρι την πλαγιά που οδηγεί στο εξωκκλήσι των Αγ. Αποστόλων.
  • Σαλατούρα – Ενας απο τους τέσσερεις θερινούς βοσκοτόπους (μαντριά) για την βοσκή των προβάτων του χωριού. Βρίσκεται στο μεγαλύτερο υψόμετρο απο τα άλλα τρία μαντριά.
  • Σέμνου – Θέση στην ανατολική πλαγιά του χωριού, μετά τα τελευταία σπίτια και λίγο πρίν η πλαγιά αρχίσει να γίνεται απόκρημνη. Η ονομασία σημαίνει στην βλάχικη γλώσσα «σημάδι» και προέρχεται από εναν χαρακτηριστικό βράχο που υπάρχει στην θέση αυτή και φαντάζει σαν σημάδι στην ομαλή πράσινη πλαγιά.
  • Σέχα – Παλιά φυσική πηγή ύδρευσης, ευρισκόμενη στο κετρικό μονοπάτι που οδηγούσε απο τον επάνω μαχαλά στην εκκλησία του Αγ. Γεωργίου. Μετά την μεγάλη ανοικοδόμηση του χωριού, το νερό της μολύνθηκε και έγινε ακατάλληλο για πόση, ενώ σήμερα δν υπάρχει, μετά τις εργσίες διάνοιξης άμαξιτού δρόμου μέχρι στο σημείο εκείνο.
  • Σημαία του Γκάρτζου – Η δυτική και υψηλότερη κορυφή της Κουρούνας, επάνω απο το εξωκκλήσι του Προφήτη Ηλία. Η ονομασία προέρχεται απο πιθανή χρήση της απρόσιτης περιοχής για λημέρι του ληστή Γκάρτζου.
  • Σμίξη – Το σημείο όπου ο Τζουρτζιώτικος ποταμός συναντάει τον Αχελώο (Ασπροπόταμο) που έρχεται από τα Τρία Ποτάμια.
  • Σουρίνια – Η πλαγιά της Κουρούνας στην αθέατη απο την Τζούρτζια βόρεια πλευρά της.
  • Σου Χίτου – Πηγή στα ριζά της Κουρούνας, απέναντι απο τα Κανίκια και κάτω απο πλατάνια, η οποία σήεμρα δεν υπάρχει.
  • Στουρνάρι – Ενας απο τους τέσσερεις θερινούς βοσκοτόπους (μαντριά) για την βοσκή των προβάτων του χωριού. Βρίσκεται βόρεια-βορειοδυτικά της Σαλατούρας.
  • Στρισόρου – Αδενδρο πλάτωμα, υπο την μορφή μικρού οροπεδίου, στην πλαγιά πάνω απο το χωριό, απο όπου αρχίζει το πυκνό δάσος που καλύπτει όλη την πλαγιά και φτάνει μέχρι την Αγία Μαρίνα.
  • Τζούρτζανο – Πηγή απέναντι απο το εξωκκλήσι της Αγ. Μαρίνας. Σήμερα το νερό της με υδρομάστευση και δίκτυο σωληνώσεων έρχεται σε λιθόκτιστη τεχνητή πηγή μέσα στον προαύλιο χώρο τη΄ς εκκλησίας.
  • Τσουλτέκου – Πηγή με μεγάλη παροχή νερού επάνω απο το λάκωμα. Απο εδώ με υδρομάστευση και δίκτυο μεταφοράς, παρέχεται νερό στο υδραγωγείο του χωριού.
  • Φυντινίκου – Πηγή στην κάτω είσοδο της πλατεία, και κάτω απο ένα μεγάλο πλάτανο. Μετά την διάνοιξη της αμαξιτής οδού που στο σημείο εκείνο κάνει την μεγάλη στροφή προς Αγ. Θανάση, η πηγή εξαφανίστηκε και ο πλάτανος κόπηκε.
  • Χασάνι – Πηγή στην περιοχή του βοσκοτόπου Στουρνάρι. Απο εδώ αρχίζει ο ρούς του ενός απο τα δύο ρεύματα που ενώνονται και αποτελούν τον Τζουρτζιώτικο ποταμό.

Για περισσότερες πληροφορίες επιλέξτε τον σύνδεσμο παρακάτω.

Πηγή : https://steviniri.wordpress.com

Related Post
0 Comments